.

Goed luisteren naar je kind, zo doe je dat

moeder luistert aandachtig naar haar dochterAllemaal houden we van onze kinderen. En willen we het beste voor ze. We willen ze zo graag leren, wat wij allemaal al weten. We willen ze zo graag helpen om de dingen goed te doen. En daarom vertellen we ze zoveel. Maar is dat wel wat een kind echt nodig heeft? 

Wat een kind werkelijk nodig heeft om te groeien en zelfvertrouwen te ontwikkelen is onvoorwaardelijke liefde, vertrouwen en respect. Dat houdt in, dat we ze accepteren zoals ze zijn. Maar hoe doe je dat?

Werkelijke acceptatie betekent vooral: je kind laten zijn zoals hij is. Laten. Het klinkt misschien raar, maar een kind, wat lekker bezig is, met rust laten is een teken van acceptatie. Let maar eens op, hoe snel je geneigd bent om wel in te grijpen: ongevraagd advies geven bijvoorbeeld. “Zou je niet …” of “Je kunt ook ….”. Maar wat je eigenlijk overbrengt is: zoals jij het doet is het niet goed (genoeg). Ooit bij stil gestaan dat het zo werkt? Als je dit herkent van jezelf: je bent bepaald niet de enige J. Alle ouders doen dit in meerdere of mindere mate. Het is zo gewoon, dat het niet eenvoudig is om af te leren. Maar wel de moeite waard!

Luisteren zonder iets te zeggen is ook een teken van acceptatie. Je kind komt met een verhaal en jij luistert zwijgend. Zegt hooguit dingen als:  hm, oh. Je betrokkenheid komt tot uiting in je houding, je kijkt het kind aan en straalt uit dat je nieuwsgierig bent. Je parkeert je eigen gedachten even in je achterhoofd en concentreert je volledig wat je kind je vertelt. Op deze manier geeft acceptatie je kind de ruimte om zijn eigen gedachtengang af te maken en tot een eigen oordeel of inzicht te komen.

Je kunt ook een stapje verder gaan en het kind aanmoedigen om verder te praten. Je kunt dan dingen zeggen als : “Vertel verder. Ik luister”, “wat vind je daarvan?” “Hoe was dat voor jou?”, enz. Je drukt daarmee uit dat je werkelijk wilt weten wat het kind te vertellen heeft, dat je geïnteresseerd bent in hoe het voor hem is, dat het de moeite waard is wat hij te vertellen heeft.

De meest effectieve techniek is die van het actief luisteren, een begrip dat Thomas Gordon heeft uitgewerkt. Actief luisteren betekent dat je actief probeert te begrijpen wat de betekenis is van wat je kind vertelt. Je geeft in je eigen woorden weer hoe je het begrepen hebt, zodat je kind dat al dan niet kan bevestigen. Het zijn zinnen met “jij” erin. Bijvoorbeeld: “dus jij zou willen dat …”, “als ik het goed begrijp dan weet je niet hoe je …”, “je bent daar best boos over, of niet”, enz. Je stemt je af op je kind en laat je eigen ideeën en gevoelens er buiten. Het geeft je kind onnoemelijk veel ruimte om zich te uiten. Hij voelt zich geaccepteerd en krijgt de gelegenheid om zelf tot inzichten en oplossingen te komen. Heel belangrijk om zelfvertrouwen te ontwikkelen.

Nu zijn dit geen technieken die je zo maar even kunt toepassen. Ze vragen wel degelijk iets van jou als ouder. En daar moet je ook eerlijk in durven zijn. Zo is het nodig dat je werkelijk de tijd en aandacht kunt opbrengen om te luisteren. Zo niet, dan kun je dat beter eerlijk zeggen. “Ik snap dat je me hier graag over wilt vertellen. Maar ik kan nu eigenlijk niet naar je luisteren, want ik ben bezig met … Zou je het me straks (specificeren) willen vertellen, want ik wil wel graag je verhaal horen”.

Je moet in staat zijn om de gevoelens van je kind te accepteren, ook als ze heel anders zijn dan je eigen. Soms is dat lastig. Meestal heeft dat te maken met gevoelens die voor jouzelf lastig zijn. Tijd voor zelfonderzoek. Wat maakt dat ik dit lastig vind, dat dit mij zo raakt? Waar ken ik dit van? Wat zegt dit over mij?

En je moet erop vertrouwen dat het kind zijn eigen oplossingen vindt, dat jij dat niet voor hem hoeft te doen. Ook dit is in het begin niet altijd makkelijk. Maar hoe meer je hiermee gaat oefenen, hoe makkelijker dat wordt. Het is ook een wisselwerking tussen de technieken en je attitude. Hoe meer je merkt dat de technieken werken, hoe makkelijker het is om  je de nieuwe attitude van acceptatie eigen te maken. En andersom.

Dus ga het gewoon oefenen. Elke keer dat het je lukt is al meegenomen. Daarmee geef je je kind een belangrijk stukje erkenning en draag je bij aan zijn zelfvertrouwen. Ik weet uit eigen ervaring hoe mooi het is als je je kind werkelijk de ruimte kunt laten om zijn eigen beslissing te nemen. Door volledig te accepteren wat hij besluit of gaat doen, los van jouw eigen ideeën. Het is echt de moeite waard.

Vind je dit een inspirerend artikel? Help me dan om meer ouders te bereiken door het te delen via de shareknop hieronder. Dank je wel alvast!

Meer lezen? 

Thomas Gordon – Luisteren naar kinderen

 

Andere gerelateerde artikelen:

10 reacties

  1. Tea schreef:

    Beste Karla,
    Dank voor je tips. Fijn dat jij wat verder gaat dan dooddoeners als ‘je moet accepteren dat je ook maar een mens bent’. Wat ik alleen wel jammer vind, is dat je het steeds over ‘je kind’ hebt en niet over ‘je kinderen’. Volgens mij zit daar voor mij een groot deel van de oorzaak waarom het zo moeilijk is het gezellig te houden in de tijd tussen kinderen (4,6 en 8) van bso halen en aan tafel gaan. Als er drie tegelijk aan me zitten te trekken, teleurgesteld zijn omdat ik te vroeg kom, gillen omdat ze even moeten wachten tot de rest ook de jas aan heeft, etc. dan lukt het me niet om de verbinding te voelen. Dan voel ik alleen maar heel veel irritatie. ’s avonds aan de rand van het bed met elk kind apart even een praatje maken, dan lukt het wel om de verbinding te maken, dan is het een stuk gemakkelijker.
    Dus: heb je tips voor tijdens hectische spitsuren met vermoeide kinderen en dito mama’s?
    Veel dank alvast!
    Tea

    • Karla Mooy schreef:

      Hallo Tea,
      daar heb je een lastig ding te pakken. Ten eerste helpt het om het niet zo persoonlijk te maken. Het voelt misschien als aan je trekken, maar dat is niet zo. Blijf bij jezelf en laat je niet gek maken. Neem even afstand en ervaar jezelf en kijk dan naar wat er daar is.
      Een duidelijke, herkenbare structuur, die elke dag terugkomt, helpt ook. Routines maken het leven overzichtelijk. Je kunt ze evt. zichtbaar maken m.b.v. pictogrammen of tekeningetjes.
      Verder is het een heel goed idee om dit soort situaties aan te pakken in overleg met de kinderen. Laat hen vertellen hoe ze het beleven, wat ze ervaren, zodat je kunt begrijpen waarom zij doen zoals ze doen. Vertel dan wat jouw zorg of behoefte is en vraag of ze kunnen meedenken over een oplossing. Afspraken, die echt afspraken zijn, dus waar kinderen over meegedacht hebben, werken veel beter dan wat wijzelf bedenken.
      Ik heb al veel ouders hiermee geholpen door ze een stappenplan aan te reiken aan de hand waarvan ze zo’n oplossingsgesprek kunnen voeren. Het is wel iets wat je moet oefenen, maar het werkt echt.
      hartelijke groeten,
      Karla

  2. Otto schreef:

    Leuk artikel. Mijn zoontje is bijna 6 en hij vertikt het om naar de wc te gaan. Hij doet alles nog steeds in zijn onderbroek. Alles met belonen en straffen al geprobeerd. Ook na laten kijken, fysiek is er niets mis. Ook wil hij geen groenten eten. Hij heeft dus gewoon geen zin in sommige dingen en blijft dat heel koppig vasthouden. Dan is het de vraag of verbinding maken wat uithaalt.

    • Karla Mooy schreef:

      Hallo Otto,
      Bedankt voor je compliment.
      Verbinding is altijd de basis als je echt iets wilt bereiken. Luisteren is veel belangrijker, dan veel ouders in de gaten hebben. Luisteren kun je dan breed zien als signalen die je kind uitzendt. In dit geval is de vraag: waarom wil je zoontje niet naar de wc? Er moet een reden zijn. De kunst is om hier achter te komen, want dan kun je het oplossen.
      Sommige kinderen hebben erg veel behoefte aan eigen invloed en controle over de dingen, die in hun leven gebeuren (en niet geheel onterecht). Die hebben extra veel moeite met gehoorzamen en soms gaan ze dan ‘dwarsliggen’ op de weinige gebieden waarop ze niet gedwongen kunnen worden, zoals naar de wc gaan en eten. Het kan zijn, dat als je je kind meer ruimte geeft om zelf dingen te bepalen, het probleem vanzelf oplost. Ik denk dat je sowieso de strijd moet staken, want die ga je niet winnen. Je kunt wel het kind zelf de consequenties laten nemen, dus zelf een schone broek halen bijvoorbeeld Al zul je hem waarschijnlijk nog wel zelf moeten wassen als dat nodig is, denk ik.
      Jij zegt: “Hij heeft dus gewoon geen zin in sommige dingen” en dat klinkt of dat verkeerd is. Wat is daar mis mee? Dat hebben wij toch ook? Het gaat er dus om te ontdekken waarom hij er geen zin in heeft. I.p.v. het te veroordelen en te vinden dat hij het MOET doen. Misschien zit er iets achter wat je makkelijk kunt oplossen. Verbinding in de zin van echt contact maken is dus ook hier belangrijk, als je het wilt oplossen. Want dan kunnen jullie uit de ‘strijd’ stappen.
      succes!
      Karla

  3. Leanne schreef:

    Ik vind de Gordon methode geweldig. Maar ik vind het zo moeilijk om het consequent te blijven toepassen. Ik verval toch snel in mn oude gedrag. Waarbij idd ongevraagd advies en eisen stellen erg de boventoon voeren. Ik wil dit graag veranderen, maar dat vind ik best lastig

    • Karla Mooy schreef:

      Veranderen is ook niet zo makkelijk, Leanne. Maar wat helpt is om je dit te realiseren en jezelf te bedanken voor elke keer dat het gelukt is. Wat misschien een tip is: maak regelmatig aantekeningen over hoe een dag gegaan is. Kijk vooral op welke momenten je het wel ‘goed’ hebt gedaan. En schrijf op hoe jij de volgende dag met je kind wilt omgaan. Dat helpt echt 🙂

  4. Theo schreef:

    Wat fijn dat je de Gordon Methode onder de aandacht brengt!

    Tot mijn eigen verbazing kennen heel veel ouders (maar ook docenten) deze methode niet. Dat vind ik absoluut een gemiste kans. Ik vind het een hele fijne methode waarbij jezelf verantwoordelijkheid neemt voor het contact en de relatie met je kind. En het aller belangrijkste: deze methode werkt.

    De Gordon Methode bestaat al heel lang maar is nog steeds van deze tijd. En misschien een leuk weetje: Dr. Thomas Gordon (grondlegger van deze methode) is 3x voorgedragen voor de Nobelprijs.

    • Karla Mooy schreef:

      Ja, ik zou ook willen Theo, dat alle pabostudenten het leren in hun opleiding bijvoorbeeld. Maar helaas, zo ver is het nog niet. Hoewel het boek van Gordon al best oud is, ik las het voor het eerst tijdens mijn studie psychologie in de jaren 70/80. Dat hij is voorgedragen voor de Nobelprijs wist ik niet, leuk weetje inderdaad 🙂

  5. Theo schreef:

    Ik ken de methode via mijn moeder: juf in het basisondewijs. Nooit gedacht dat ik er later zelf zo enthousiast over zijn.

    Opnemen in het onderwijs (bv. Pabo) zou inderdaad heel goed zijn (!).

    Of in het algemeen meer aandacht voor communicatie en je eigen verantwoordelijkheid daarin. Methode maakt niet zoveel uit.

    Ik ken genoeg volwassene die niet in staat zijn om vanuit zichzelf/hun eigen gevoel(ens) te praten. Dat vind ik heel jammer maar ook heel apart om mee te maken. Ook omdat ik merk dat ze dit weer aan hun eigen kinderen doorgeven terwijl dit niet nodig is.

    • Karla Mooy schreef:

      Daar heb je helemaal gelijk in, Theo. Maar als we positief kijken: er komen wel steeds meer mensen die het wel kunnen en anders met hun kinderen omgaan. Ik ben heel optimistisch wat dat betreft. Ik noem de richting waar ik mezelf ook onder schaar weleens het niewe opvoeden. En ik ben ervan overtuigd dat dit het opvoeden van de toekomst is. We worden echt wel wijzer als samenleving, ik zou het wel sneller willen, maar ja..

Laat van je horen